تهران و اسلامآباد با مجموعهای از تماسهای سطحبالا برای مهار تنشهای ناشی از حملات حوثیها به عربستان و بازگرداندن پرونده به مسیر دیپلماسی هماهنگ شدند.
تمرکز تماسهای ۱۰ سپتامبر بر کاهش تنش
بر اساس اعلام رسمی وزارت خارجهٔ ایران، عباس عراقچی شامگاه پنجشنبه ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ در تماسهای جداگانهای با وزیر خارجهٔ عربستان و فیلد مارشال سید آصف منیر، فرماندهٔ ارتش پاکستان، دربارهٔ «تنشهای روبهافزایش و پیامدهای ناامنی برای صلح و ثبات منطقه» گفتوگو کرد. به گزارش ANews، این گفتوگوها بخشی از تلاشهای هماهنگ برای کاهش تنشهای منطقهای بود و با محوریت مهار پیامدهای امنیتی و دیپلماتیک پیشآمده دنبال شد.
زنجیره تماسها از ۲۶ اوت تا ۶ سپتامبر
پیش از این، خبرگزاری دولتی سعودی SPA گزارش داده بود که در ۶ سپتامبر ۲۰۲۶، عباس عراقچی و فیصل بن فرحان در تماس تلفنی دربارهٔ تحولات منطقه گفتوگو کردند. همچنین به گزارش BERNAMA/Anadolu، عراقچی و آصف منیر در ۲۶ اوت ۲۰۲۶ نیز تماس گرفته و بر ضرورت تداوم مشورتها برای صلح و امنیت منطقه تأکید کردند. تداوم این تماسها نشان میدهد کانالهای ارتباطی تهران با ریاض و اسلامآباد بهصورت پیوسته فعال مانده و در بازهای کوتاه، چندین بار برای پیگیری مدیریت بحران به کار گرفته شده است.
حملات ۸ سپتامبر و اثرگذاری امنیتی و دیپلماتیک
Associated Press با نقل از مقامهای سعودی و منابع مستقل تأیید کرد که در ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ موجی از حملات موشکی و پهپادی از سوی حوثیها متوجه عربستان شد. این حملات به تاسیسات نفتی آسیب زد و در برخی گزارشها بیش از ۷۰ مجروح بر جای گذاشت. شدت حملات و هدفگیری زیرساختهای انرژی، بازتاب فوری امنیتی و دیپلماتیک در منطقه ایجاد کرد و به گسترش رایزنیهای چندجانبه انجامید. در پی پیشرویهای حوثیها در ساحل دریای سرخ، وزن تحولات میدانی در دستور کار پایتختهای منطقهای قرار گرفت و چرخه تماسها میان تهران، ریاض و اسلامآباد سرعت گرفت.
موضع تهران: پایان محاصره و بازگشت فوری به گفتوگو
ایران در نخستین موضعگیری پس از پیشرویهای حوثیها، پایان «محاصرهٔ» عربستان علیه یمن را خواست و بر «ازسرگیری فوری مذاکرات» تأکید کرد. به گزارش Associated Press، تهران اعلام کرد آمادهٔ حمایت از روند مذاکره است. محور این موضع، کاهش تنش از مسیر دیپلماسی و پرهیز از تشدید بیشتر ناامنی تعریف شد؛ رویکردی که با محتوای تماسهای ۱۰ سپتامبر و تمرکز بر «پیامدهای ناامنی برای صلح و ثبات منطقه» همجهت توصیف شد. ترکیب پیام تهران، هم زمانبندی مشخص پس از حملات ۸ سپتامبر و هم پیوند مستقیم با پرونده یمن را نشان داد.
موضع اسلامآباد: محکومیت حملات، میانجیگری و چارچوبهای دفاعی
در اسلامآباد، مقامهای پاکستانی و وزارت خارجهٔ این کشور ضمن محکومکردن حملات حوثیها، از کانالهای میانجیگری و لزوم هشداردهی دربارهٔ چارچوبهای دفاعی سخن گفتند. سخنگوی وزارت خارجهٔ پاکستان در نشست خبری ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ به پرسشها دربارهٔ «پیمان مشترک دفاعی مکه» پاسخ داد و مواضع رسمی پاکستان را با تأکید بر ضرورت دیپلماسی تشریح کرد؛ متن این نشست در بیانیهٔ وزارت خارجهٔ پاکستان منتشر شد. همزمان، وزیر دفاع پاکستان در اظهاراتی که در DAWN منعکس شد، هشدار داد «پیمان دفاعی مکه» میان پاکستان، عربستان و ترکیه میتواند در صورت سرریز درگیری یمن به عربستان فعال شود و بر «طبیعت دفاعی» این چارچوبها پافشاری کرد. این مجموعه مواضع، دوگانهٔ «حمایت از عربستان» و «تداوم ابتکارهای میانجیگرانه» را در سیاست اعلامی اسلامآباد برجسته کرد.
همسنجی پیامها: مهار حملات و بازگرداندن پرونده به دیپلماسی
جمعبندی شواهد رسمی و رسانهای نشان میدهد تهران و اسلامآباد در روزهای اخیر با استفاده از تماسهای سطحبالا بر دو محور همپوشان تمرکز کردهاند: نخست، مهار حملات حوثیها و جلوگیری از تشدید ناامنی؛ دوم، بازگرداندن پروندهها به مسیر دیپلماسی. ایران با درخواست پایان محاصره و دعوت به ازسرگیری مذاکرات، چارچوب گفتوگومحور را پررنگ کرد. پاکستان نیز در کنار محکومکردن حملات و اعلام حمایت از عربستان، بر ظرفیتهای میانجیگری و یادآوری وجود سازوکارهای دفاعی تأکید گذاشت. به گزارش ANews، قرار دادن تماسهای ۱۰ سپتامبر در قالب «تلاشهای هماهنگ برای کاهش تنش» نشان میدهد دو پایتخت در تنظیم پیامها و مسیرهای ارتباطی با بازیگران درگیر همزمانی ایجاد کردهاند.
پیوند تماسها با تحولات میدانی و انرژی
هدف قرار گرفتن تاسیسات نفتی در حملات ۸ سپتامبر، کانون حساسیت امنیتی و اقتصادی را روشن کرد. بر پایه گزارش Associated Press، آسیب به زیرساختهای انرژی و گزارشهایی دربارهٔ مجروحان متعدد، ضرورت کنترل فوری چرخه حملات را در دستور کار گذاشت. تماسهای ۶ و ۱۰ سپتامبر، در امتداد گفتوگوی ۲۶ اوت، مسیر پیگیری را از سطح اعلام مواضع به سطح هماهنگی عملی میان طرفهای اثرگذار منتقل کرد. تمرکز بیانی و تلفنی بر «پیامدهای ناامنی برای صلح و ثبات منطقه» و یادآوری چارچوبهای دفاعی در اسلامآباد، دو روی یک سیاست بازدارندگی-دیپلماسی را شکل داد: بازدارندگی برای مهار خسارت و دیپلماسی برای کاستن از تنش.
نقشه بازیگران: تهران، ریاض، اسلامآباد و مسیرهای تماس
در این صحنه، تهران با دو مسیر تماس با ریاض و اسلامآباد، بهطور موازی روی کاهش تنش کار کرده است. ریاض با ثبت تماسهای ۶ و ۱۰ سپتامبر در کارنامه گفتوگوهای دوجانبه با ایران، کانال ارتباطی را باز نگه داشت. اسلامآباد نیز با ترکیب مواضع وزارت خارجه و وزارت دفاع، همزمان پیامی بازدارنده و میانجیگرانه مخابره کرد. گزارشهای SPA، ANews، DAWN، BERNAMA/Anadolu و Associated Press و نیز بیانیهٔ وزارت خارجهٔ پاکستان، تصویری همراستا از توالی تماسها و مضمون محوری آنها—کاهش تنش و مدیریت ناامنی—ارائه میکنند.
مسیر پیشرو در چارچوب اعلامشده
بر پایه همین دادهها، مسیر ترسیمشده از سوی تهران و اسلامآباد متکی بر حفظ کانالهای ارتباطی، تقویت ابتکارهای دیپلماتیک و آماده نگاه داشتن چارچوبهای بازدارنده معرفی شد. تأکید ایران بر ازسرگیری فوری مذاکرات، درخواست پایان محاصره و اعلام آمادگی برای حمایت از روند گفتوگو؛ در کنار محکومیت حملات از سوی پاکستان، اشاره به «پیمان دفاعی مکه» و برجستهسازی نقش میانجیگری، شبکهای از پیامها را ساخته که هدف مشترک آن مهار حملات و بازگرداندن پرونده به میز مذاکره است. با توجه به تمرکز تماسهای اخیر بر «صلح و ثبات منطقه»، پیوستگی این رایزنیها بهعنوان ابزار مدیریت بحران در برابر موج حملات ۸ سپتامبر و پیامدهای آن تثبیت شد.
